Bệnh viêm tuyến giáp: Nguyên nhân, Có nguy hiểm không, Cách điều trị

Đánh giá post

Tổng quan về bệnh viêm tuyến giáp

Viêm tuyến giáp là một nhóm bệnh đặc trưng bởi tình trạng viêm tại tuyến giáp do các nguyên nhân như tự miễn, nhiễm trùng. Triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng cũng như diễn biến bệnh thay đổi phụ thuộc vào nguyên nhân và cơ chế gây bệnh. Có một số dạng viêm tuyến giáp thường gặp bao gồm: Viêm tuyến giáp Hashimoto, Viêm tuyến giáp cấp và viêm tuyến giáp bán cấp, viêm tuyến giáp hóa sợi.

Viêm tuyến giáp Hashimoto

Định nghĩa

Viêm tuyến giáp Hashimoto là tình trạng viêm mãn tính tự miễn của tuyến giáp với viêm thâm nhiễm tế bào lympho. Các triệu chứng đặc trưng của bệnh bao gồm tuyến giáp to, không đau và suy giáp. Bệnh thường cần điều trị thay thế L-thyroxine suốt đời. Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây nên tình trạng suy giáp ở các bệnh nhân.

Nguyên nhân

Nguyên nhân gây nên bệnh hiện tại vẫn chưa được làm sáng tỏ nhưng có liên quan đến yếu tố di truyền như các rối loạn nhiễm sắc thể: hội chứng Down, hội chứng Turner và hội chứng Klinfelter. Ngoài ra bệnh thường đi kèm với các bệnh tự miễn khác như bệnh Addison, Đái tháo đường type 1, suy cận giáp, bạch biến.

Hơn nữa, bệnh có liên quan đến một số yếu tố nguy cơ bao gồm: Stress, thai kỳ, người sử dụng quá nhiều các sản phẩm có chứa Iod, chán ăn tâm thần hoặc hội chứng cuồng ăn, hút thuốc lá.

Viêm tuyến giáp Hashimoto
Viêm tuyến giáp Hashimoto

Sinh lý bệnh

Ở người bình thường, hệ thống miễn dịch có vai trò bảo vệ cơ thể trước các tác nhân có hại từ môi trường bên ngoài (kháng nguyên) nhưng ở những người mắc bệnh tự miễn và cụ thể là viêm tuyến giáp Hashimoto thì các tế bào miễn dịch tấn công các tế bào tuyến giáp, có sự thâm nhiễm giáp với lympho bào và tương bào cùng hình ảnh nang giáp bị phá hủy đi kèm các nang giáp tăng sản. Bệnh diễn biến lâu ngày sẽ dẫn tới suy giáp.

Xem thêm: Bệnh tiểu đường: Nguyên nhân, Dấu hiệu, Cách điều trị và Phòng tránh

Triệu chứng viêm tuyến giáp Hashimoto

Lâm sàng: Bướu giáp to lan tỏa, không đau, mật độ chắc, bề mặt nhẵn, ranh giới rõ và các hạch vùng lân cận không to. Giai đoạn đầu có thể bình giáp nhưng diễn biến lâu ngày có thể dẫn tới tình trạng suy giáp ở bệnh nhân (hạ thân nhiệt, tăng cân nhẹ, dị cảm đầu ngón tay, thay đổi về nhân cách, táo bón, nhịp tim chậm và có thể thấy hình ảnh tim to trên Xquang).

Cận lâm sàng: Tìm thấy các kháng thể kháng tuyến giáp như: thyroglobuline, kháng thể kháng peroxydase. Hormon tuyến giáp T3, T4 thường giảm đi kèm với nồng độ TSH cao. Xạ hình giáp thấy hình ảnh lốm đốm không đồng nhất.

Chẩn đoán

Chủ yếu dựa vào kết quả xét nghiệm cận lâm sàng bao gồm xuất hiện các kháng thể kháng tuyến giáp, nồng độ hormon tuyến giáp giảm và nồng độ TSH tăng.

Biện pháp điều trị

Với trường hợp được chẩn đoán viêm tuyến giáp Hashimoto nhưng chưa có biểu hiện lâm sàng kèm với nồng độ hormon tuyến giáp bình thường thì bệnh nhân được tiếp tục theo dõi và hẹn thăm khám định kỳ.

Với các bệnh nhân đã có biểu hiện rõ trên lâm sàng cần điều trị suốt đời bằng các thuốc thay thế hormon tuyến giáp và cụ thể là L-thyroxine liều 75-150 mcg/ ngày. Cần lưu ý sử dụng thuốc ở những bệnh nhân có bệnh nền tim mạch và thăm khám, xét nghiệm định kỳ để hiệu chỉnh liều phù hợp ở từng bệnh nhân.

Viêm tuyến giáp bán cấp

Định nghĩa

Viêm tuyến giáp bán cấp là một tình trạng viêm cấp tính của tuyến giáp chủ yếu gây ra bởi tác nhân virut. Các triệu chứng ở giai đoạn đầu là cường giáp, về sau có thể biểu hiện suy giáp. Điều trị với NSAIDs liều cao hoặc Corticosteroid. Bệnh có thể tự khỏi sau vài tháng.

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh chủ yếu gây ra bởi một số loại virus như Coxsacki, Adenovirus và virus quai bị.

Sinh lý bệnh

Sự xâm nhập của tác nhân virus gây ra tình trạng viêm nhiễm tại tuyến giáp, hình ảnh mô bệnh học có thể thấy thâm nhiễm lympho bào, các tế bào khổng lồ, các tế bào lympho đa nhân và sự phá hủy của các nang giáp.

Viêm tuyến giáp bán cấp
Viêm tuyến giáp bán cấp

Triệu chứng bệnh viêm tuyến giáp bán cấp

Lâm sàng: Tiền triệu trước đấy có thể cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp trên (sốt, ho, sổ mũi). Đau vùng cổ trước, đau di chuyển từ bên này sang bên khác, có thể lan lên tai và vùng dưới hàm nên có thể bị nhầm lẫn với đau răng, viêm họng hoặc viêm tai giữa, đau tăng lên khi nuốt và vận động cổ. Ở giai đoạn đầu bệnh nhân có các triệu chứng của cường giáp (tăng thân nhiệt, đổ mồ hôi, tăng nhịp tim, tiêu chảy, run đầu chi…) do các nang tuyến giáp vỡ ra giải phóng hormon tuyến giáp vào máu. Khám thấy tuyến giáp to, đau, mật độ chắc, các hạch xung quanh không lớn.

Cận lâm sàng: Có biểu hiện viêm (tốc độ máu lắng tăng, bạch cầu tăng nhẹ hoặc bình thường, phần trăm bạch cầu trung tính tăng), xạ hình tuyến giáp thấy giảm hoặc mất độ tập trung iod, tăng nồng độ hormon tuyến giáp T3, T4 và giảm nồng độ TSH ở giai đoạn đầu. Về sau thấy nồng độ giảm T3, T4 tự do và tăng lại nồng độ TSH. Ngoài ra có thể tiến hành sinh thiết tuyến giáp bằng kim nhỏ hoặc siêu âm tuyến giáp Doopler thấy nhiều vùng giảm âm không đều và giảm lưu lượng máu.

Chẩn đoán

Chủ yếu dựa vào biểu hiện lâm sàng bao gồm cường giáp, tuyến giáp to, đau kèm tiền sử cảm cúm trước đó. Các xét nghiệm cận lâm sàng bổ sung cho chẩn đoán bao gồm biểu hiện viêm (tốc độ máu lắng tăng, tăng bạch cầu và phần trăm bạch cầu trung tính), nồng độ T4 tự do tăng, nồng độ TSH giảm và xạ hình tuyến giáp thấy hình ảnh giảm hoặc mất độ tập trung Iod.

Cách điều trị

Điều trị chủ yếu của viêm tuyến giáp bán cấp là NSAIDs liều cao hoặc Coricosteroid (như predisolone 15-30 mg/ngày giảm dần liều trong vòng 3-4 tuần). Ngoài ra, các triệu chứng cường giáp có thể được giảm bớt bằng thuốc chẹn Beta giao cảm.

Viêm tuyến giáp cấp

Định nghĩa

Là tình trạng viêm cấp tính của tuyến giáp biểu hiện rầm rộ trên lâm sàng. Là bệnh ít gặp chủ yếu gây ra bởi các ổ nhiễm khuẩn lân cận, điều trị chủ yếu là giảm đau và kháng sinh phổ rộng.

Nguyên nhân gây bệnh

Thường do vi khuẩn xâm nhập từ các ổ viêm ở vùng lân cận như: hầu họng, đầu cổ và nhiễm khuẩn qua đường máu. Tác nhân chủ yếu gây ra bệnh là: tụ cầu vàng, liên cầu, E.coli, vi khuẩn kỵ khí, Samonella.

Sinh lý bệnh

Các tác nhân gây bệnh theo các con đường (chủ yếu là đường máu) tới tạo ổ nhiễm khuẩn tại tuyến giáp nhưng không gây phá hủy nang giáp và thường tạo áp xe tại vùng cổ gây sưng, đau và hạn chế vận động vùng cổ.

Viêm tuyến giáp cấp
Viêm tuyến giáp cấp

Triệu chứng của bệnh viêm tuyến giáp cấp

Lâm sàng: Có hội chứng nhiễm trùng rõ (Sốt, mệt mỏi, lưỡi bẩn, hơi thở hôi), tại cổ xuất hiện abces có đặc điểm sưng, nóng, đỏ, đau và có thể lan lên vùng dưới hàm và tai. Bệnh nhân đau vùng cổ kèm khó nói và nuốt khó, các hạch bạch huyết vùng cổ sưng to.

Cận lâm sàng: Công thức máu bạch cầu tăng cao kèm tăng phần trăm bạch cầu đa nhân trung tính. Siêu âm tuyến giáp thấy vùng giảm âm, xạ hình thấy có vị trí không bắt iod tương ứng với abces. Ngoài ra, nồng độ các hormon T3, T4 và TSH bình thường, không có kháng thể kháng tuyến giáp. Chọc dò abces có mủ.

Tham khảo: Bệnh Parkinson: Nguyên nhân, Có mấy giai đoạn, Có chữa được không?

Chẩn đoán

Thấy hình ảnh abces đặc trưng tại tuyến giáp cùng biểu hiện nhiễm trùng rầm rộ trên bệnh nhân. Đi kèm với đó là nồng độ các hormon tuyến giáp T3, T4 và TSH bình thường, không có kháng thể kháng tuyến giáp. Siêu âm tuyến giáp thấy hình ảnh ổ giảm âm.

Biện pháp điều trị

Điều trị chủ yếu của viêm tuyến giáp cấp tính bao gồm: giảm đau NSAIDs, chọc dò dịch mủ, kháng sinh phổ rộng (hoặc dựa theo kết quả làm kháng sinh đồ dịch mủ) và điều trị triệt để các ổ nhiễm trùng kèm theo.

Ngày viết:
Lời nói đầu, Thân gửi các bạn độc giả của bs Chi. Mình muốn tâm sự một chút suy tư của một bác sĩ nghèo nhưng lại mang trong mình một nỗi lòng đau đáu của một người mẹ, một người phụ nữ lương thiện, muốn giúp đỡ những người khó khăn hơn mình. Cách đây hơn 3 năm, trước khi đại dịch covid xảy ra. Mình có lập 1 trang fb với tên Dr. Nguyễn Thị Kim Chi. Trang chuyên dịch những bài viết hay về thông tin y học trên Medscape, một tờ báo uy tín. Những bài viết là những tiến bộ khoa học nhân loại được chuyển thể từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Với mục đích đem thông tin y học mới nhất, đem những thành tựu y học tiên tiến nhất tiếp cận với những bệnh nhân, người mà cũng đang khao khát tìm đến những hy vọng tiến bộ y học trên con đường chạy chữa bệnh của bản thân, người thân, gia đình mình. Với mục đích đó, mình thực hiện cũng được hơn 3 năm. Trộm vía, được sự ủng hộ giúp đỡ của bạn đọc, may mắn công việc đó cũng vẫn trôi chảy. Với việc đem thông tin y học chuyển tải qua tiếng Việt, mình cũng được rất nhiều bạn đọc tìm hiểu, đặt những câu hỏi về tình trạng bệnh, cách chữa trị của người thân, con cái, hay những phương pháp tiên tiến nhất. Cảm ơn tình cảm của bạn đọc đã ủng hộ bs cũng như trang fb Dr.Nguyễn Thị Kim Chi. Nay trang fb được đổi tên thành Fb Nguyễn Thị Kim Chi. Xuất phát từ việc khao khát muốn làm thiện nguyện, mình đã mạnh dạnh lập nên trang fb này. Với mục đích kêu gọi từ thiện từ những bạn đọc gần xa. Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Trao đi là còn mãi! Mình mong muốn làm từ thiện thì từ rất lâu rùi. Mình cũng đi tìm hiểu rất nhiều hội nhóm với mong muốn có thể hành động, hoặc làm bất kì những việc gì đó, dù là nhỏ nhất có thể giúp đỡ được người khó khăn hơn mình. Chính vì khao khát mong muốn trao đi những tình cảm tốt đẹp, vượt qua cái ngại ngần của bản thân, và ước mơ thiện nguyện thành sự thật nên mình, bs Chi lập trang fb Thiện nguyện - Charity. Trang này sẽ là lưu giữ những thông tin vs những tấm lòng thiện nguyện của bạn đọc trang bs Chi. Hãy chung tay giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Dù là nhỏ nhất cũng rất đáng trân trọng. Mình xin đóng góp quỹ của trang Thiện nguyện - Charity trước 1000k. Số tiền này tuy nhỏ, nhưng mong muốn trang sẽ giúp đỡ được nhiều người khó khăn hơn. Bạn đừng ngần ngại trao đi, dù là 20k hay 50k. Nếu bạn thấy thoả đáng thì điều đó đã là thiện nguyện rùi. Hãy để mình giúp bạn 1 phần nhỏ trên con đường thiện nguyện, để chúng ta có chung bạn thiện thành. Nếu bạn đọc bài, thấy bài hay xin like vs chia sẻ miễn phí. Nếu bạn muốn làm từ thiện, hãy chuyển tấm lòng của bạn tới số tài khoản của bs Chi. Mình sẽ giúp bạn gửi tới những người có hoàn cảnh khó khăn vs tấm lòng chân thành nhất. Tài khoản mang tên Nguyễn Thị Kim Chi Số tài khoản: 26702461 Ngân hàng: Vp bank (Vì Việt Nam thịnh vượng) Chuyển khoản ghi: TC tên người chuyển khoản Số tiền được cộng vào đủ từ 1000k-5000k sẽ được trao đến các địa chỉ công khai. Đến đây mình, bs Chi xin cảm ơn bạn đọc đã đồng hành cùng mình trong thời gian qua vs trong thời gian tới. Chúc các bạn đọc sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây