DNA ti thể có thể được truyền từ cha

5/5 - (1 bình chọn)
ti thể
Ảnh chụp hiển vi ti thể

Phát hiện mới được công bố

Một nghiên cứu đột phá mới vừa được thêm vào danh sách này đó là ti thể (bộ máy năng lượng tế bào) có nguồn gốc từ cả bố lẫn mẹ chứ không riêng gì từ mẹ như những gì chúng ta vẫn được dạy ở trường lớp trước đây.

Nghiên cứu được công bố trên PNAS, cho thấy một cách đầy thuyết phục rằng, trong ba gia đình không có quan hệ họ hàng, DNA ti thể của tế bào tinh trùng người cha được truyền sang con qua nhiều thế hệ. Việc gây sụp đổ nền móng khoa học từng là “chân lý” này, mở ra khả năng điều trị tốt hơn cho những bệnh rối loại liên quan ti thể đã và đang gây ra những căn bệnh tàn khốc trong nhiều gia đình.

ti thể
Ảnh chụp hiển vi ti thể

Vai trò của ti thể

Ti thể chuyển đổi đường, chất béo, và protein, những thứ chúng ta ăn vào thành năng lượng để sử dụng. Do vậy khi lỗi xảy ra, hậu quả thường khá trầm trọng, dẫn đến mắc các căn bệnh đến suốt đời hay thậm chí dẫn đến cái chết thai nhi khi vẫn còn trong bụng mẹ.

Hội chứng MELAS bắt đầu lúc còn nhỏ và gây ra co giật và mất trí nhớ. Hội chứng Kearns-Sayre gây ra những vấn đề về nghe và thị giác, có thể dẫn đến mù lòa và điếc. Cả hai đều là những căn bệnh quái ác do bất thường ở ti thể gây ra.

cấu trúc ti thể

Hầu hết DNA tế bào được chứa trong nhân (nucleus) nhưng ti thể, một bào quan bên trong tế bào tách biệt với nhân, sở hữu DNA riêng biệt cho riêng chúng. Điều này được cho là do ti thể tiến hóa từ một sinh vật riêng biệt, sau đó chúng bị thực bào bởi tế bào Eukaryote cách 1,45 tỷ năm trước và rồi chúng cứ ngụ ở đó tới tận bây giờ. Chúng tự sinh sôi nảy nở và được truyền từ thế hệ này đến thế hệ kế tiếp trên “chiếc xe” mang tên tế bào trứng.

Quan niệm trước đây về di truyền ti thể

Trong quá trình thụ tinh, tinh trùng cha truyền DNA của mình vào tế bào trứng, nhưng một vài hoặc không một ti thể nào từ cha có thể vào. Nếu có, thì đã có cơ chế chờ sẵn để phá hủy chúng ở phía sau. Tuy nhiên nghiên cứu mới lại cho thấy, trong vài gia đình, ti thể cha đi vào tế bào trứng mà không bị phá hủy, mặc dù các nhà khoa học vẫn chưa thể lý giải được hiện tượng này. Cũng có vài bằng chứng cho thấy DNA ti thể cha sau đó tiếp tục được nhân lên khi trứng đã thụ tinh phát triển thành phôi thậm chí hơn cả những ti thể có nguồn gốc từ mẹ.

Có thể điều này cũng đã từng xảy ra trước đây, là ví dụ tiêu biểu cho ti thể cũng được truyền từ cha nhưng kết quả này đã không được tính và coi như là kết quả từ mẫu nhiễm. Nhưng với những tiến bộ công nghệ chưa từng có như hiện nay, phân tích DNA ngày càng rẻ hơn và độ sâu (khi phân tích kết quả giải trình tự gen) ngày càng sâu nhất có thể. Vì thế rất có thể ngày càng nhiều ca như vậy hơn sớm được công bố.

Công trình này có thể có tác động to lớn đối với các nhà khoa học nghiên cứu về cuộc di dân của loài người trên khắp hành tinh. DNA ti thể người có xu hướng rất ít khi thay đổi qua thời gian bởi vì ngay cả những thay đổi rất nhỏ cũng thường dẫn đến tử vong nên khó mà truyền được đến những thế hệ trong tương lai. Điều này có nghĩa DNA ti thể mỗi người chúng ta rất có thể khá tương đồng với DNA tổ tiên xa xưa nào đó về trước và những người khác nhau thuộc các nhóm dân tộc khác nhau.

Vì vậy thông qua việc nghiên cứu DNA ti thể từ những quần thể khác nhau, các nhà khoa học có thể cũng lần theo manh mối về cách những nhóm người di chuyển trên khắp thế giới và thậm chí xác định được tổ tiên chung tiềm năng của giới nữ đại cho diện toàn nhân loại ngày nay, được biết đến như “ti thể Eve”. Tuy nhiên tất cả công trình này đều dựa trên cơ sở “thực tế” là DNA ti thể chỉ truyền theo dòng mẹ, điều mà tại thời điểm này chúng ta đã biết là sai.

Ý nghĩa của phát hiện mới 

Đem đến phương pháp điều trị tốt hơn

Ý nghĩa quan trọng nhất trong phát hiện này thật khiến chúng ta sửng sốt, bởi vì hiểu rõ cách ti thể được truyền mở ra nhiều cơ hội tốt hơn cho việc phát triển các phương pháp điều trị đối với những rối loạn liên quan ti thể. Thậm chí có thể khuyến khích đặc biệt những ti thể có chức năng nhân lên bên trong hợp tử để bù đắp cho những cái bị lỗi.

Bất kể phương pháp điều trị nào đều rất có thể sẽ gây tranh cãi, bởi vì chúng ta hoàn toàn không biết sự ảnh hưởng DNA của một người sẽ có hậu quả gì khi được kế thừa bởi những thế hệ sau. Phương pháp điều trị duy nhất hiện nay cũng gây tranh cãi không kém – phương pháp đưa nhân của tế bào trứng đã được thụ tinh vào trứng người hiến tặng mang ti thể bình thường. Việc này thường được mô tả như “đứa bé có ba cha mẹ” và không được phép ở hầu hết các quốc gia, mặc dù đứa bé đầu tiên như vậy đã được sinh vào tháng 4, 2016 vừa qua. Vì vậy việc thao tác trực tiếp trên ti thể bố mẹ của đứa bé thay vào đó có thể được xem là thích hợp hơn.

Về việc sử dụng DNA ti thể để nghiên cứu tiến hóa và sự di cư loài người chúng ta, hiếm có các trường hợp mới được xác định thêm nghĩa là rất có thể sẽ không có tác động đáng kể nào lên hiểu biết chúng ta trong lĩnh vực này. Nhưng giả sử nhiều nghiên cứu khác nữa cho thấy DNA ti thể người cha thì phổ biến hơn, chắc có lẽ lúc đó hiểu biết tổng thể về cuộc di cư của nhân loại có thể cần được điều chỉnh lại.

Nguồn: http://ibsgacademic.com

Ngày viết:
Lời nói đầu, Thân gửi các bạn độc giả của bs Chi. Mình muốn tâm sự một chút suy tư của một bác sĩ nghèo nhưng lại mang trong mình một nỗi lòng đau đáu của một người mẹ, một người phụ nữ lương thiện, muốn giúp đỡ những người khó khăn hơn mình. Cách đây hơn 3 năm, trước khi đại dịch covid xảy ra. Mình có lập 1 trang fb với tên Dr. Nguyễn Thị Kim Chi. Trang chuyên dịch những bài viết hay về thông tin y học trên Medscape, một tờ báo uy tín. Những bài viết là những tiến bộ khoa học nhân loại được chuyển thể từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Với mục đích đem thông tin y học mới nhất, đem những thành tựu y học tiên tiến nhất tiếp cận với những bệnh nhân, người mà cũng đang khao khát tìm đến những hy vọng tiến bộ y học trên con đường chạy chữa bệnh của bản thân, người thân, gia đình mình. Với mục đích đó, mình thực hiện cũng được hơn 3 năm. Trộm vía, được sự ủng hộ giúp đỡ của bạn đọc, may mắn công việc đó cũng vẫn trôi chảy. Với việc đem thông tin y học chuyển tải qua tiếng Việt, mình cũng được rất nhiều bạn đọc tìm hiểu, đặt những câu hỏi về tình trạng bệnh, cách chữa trị của người thân, con cái, hay những phương pháp tiên tiến nhất. Cảm ơn tình cảm của bạn đọc đã ủng hộ bs cũng như trang fb Dr.Nguyễn Thị Kim Chi. Nay trang fb được đổi tên thành Fb Nguyễn Thị Kim Chi. Xuất phát từ việc khao khát muốn làm thiện nguyện, mình đã mạnh dạnh lập nên trang fb này. Với mục đích kêu gọi từ thiện từ những bạn đọc gần xa. Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Trao đi là còn mãi! Mình mong muốn làm từ thiện thì từ rất lâu rùi. Mình cũng đi tìm hiểu rất nhiều hội nhóm với mong muốn có thể hành động, hoặc làm bất kì những việc gì đó, dù là nhỏ nhất có thể giúp đỡ được người khó khăn hơn mình. Chính vì khao khát mong muốn trao đi những tình cảm tốt đẹp, vượt qua cái ngại ngần của bản thân, và ước mơ thiện nguyện thành sự thật nên mình, bs Chi lập trang fb Thiện nguyện - Charity. Trang này sẽ là lưu giữ những thông tin vs những tấm lòng thiện nguyện của bạn đọc trang bs Chi. Hãy chung tay giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Dù là nhỏ nhất cũng rất đáng trân trọng. Mình xin đóng góp quỹ của trang Thiện nguyện - Charity trước 1000k. Số tiền này tuy nhỏ, nhưng mong muốn trang sẽ giúp đỡ được nhiều người khó khăn hơn. Bạn đừng ngần ngại trao đi, dù là 20k hay 50k. Nếu bạn thấy thoả đáng thì điều đó đã là thiện nguyện rùi. Hãy để mình giúp bạn 1 phần nhỏ trên con đường thiện nguyện, để chúng ta có chung bạn thiện thành. Nếu bạn đọc bài, thấy bài hay xin like vs chia sẻ miễn phí. Nếu bạn muốn làm từ thiện, hãy chuyển tấm lòng của bạn tới số tài khoản của bs Chi. Mình sẽ giúp bạn gửi tới những người có hoàn cảnh khó khăn vs tấm lòng chân thành nhất. Tài khoản mang tên Nguyễn Thị Kim Chi Số tài khoản: 26702461 Ngân hàng: Vp bank (Vì Việt Nam thịnh vượng) Chuyển khoản ghi: TC tên người chuyển khoản Số tiền được cộng vào đủ từ 1000k-5000k sẽ được trao đến các địa chỉ công khai. Đến đây mình, bs Chi xin cảm ơn bạn đọc đã đồng hành cùng mình trong thời gian qua vs trong thời gian tới. Chúc các bạn đọc sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây