Chỉ số HCT là gì, Ý nghĩa của chỉ số HCT trong chẩn đoán bệnh

Đánh giá post
Bảng 30-3 Chủng loại của Proteoglycan
Bảng 30-3 Chủng loại của Proteoglycan

Trong phiếu xét nghiệm máu khi khám bệnh có mục chỉ số HCT. Vậy HCT là gì, ứng dụng của chỉ số này ra sao, hãy cùng tapchiyhocvietnam.com tìm hiểu trong bài viết này.

HCT là gì?

HCT- tên đầy đủ là Hematocrit, còn được gọi là dung tích hồng cầu, là tỷ phần trăm thể tích các tế bào máu (chủ yếu là hồng cầu) so với thể tích máu toàn phần.

Ý nghĩa của chỉ số HCT
Ý nghĩa của chỉ số HCT

Chức năng của tế bào hồng cầu là vận chuyển oxy từ phổi đến các mô, tế bào khác trong cơ thể, chính vì thế chỉ số HCT- tỷ lệ phần trăm thể tích hồng cầu trong máu- có thể trở thành một căn cứ mà dựa vào đó, các bác sĩ có thể xác định được khả năng gắn kết và vận chuyển oxy của hồng cầu. Nồng độ Hematocrit quá cao hoặc quá thấp có thể là dấu hiệu của rối loạn máu, mất nước hoặc các tình trạng bệnh lý nguy hiểm khác.

Xét nghiệm HCT như thế nào?

Xét nghiệm HCT cũng không quá phức tạp, dựa trên phương pháp điện ly tế bào máu toàn phần (chứa các thành phần: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và huyết tương).

Kỹ thuật viên xét nghiệm sẽ tiến hành lấy mẫu, cần một thể tích nhỏ khoảng từ 0.05 ml đến 0.1ml máu cho vào một ống mao quản. Sử dụng máy ly tâm ly tâm EDTA -treated quay với tốc độ 10.000  RPM trong năm phút để phân tách máu thành 2 lớp.

  • Lớp phía dưới có màu đỏ là những tế bào hồng cầu được tách ra, dồn lại ở đáy ống.
  • Lớp phía trên có màu vàng tro bao gồm những tế bào bạch cầu, tiểu cầu và huyết tương.

Nhờ đó có thể đo được thể tích của tế bào hồng cầu và tính được dung tích hồng cầu của cơ thể.

Công thức tính như sau:

HCT= [ V (Hồng cầu) : V (Toàn phần)] x 100%

Có một số rủi ro và tác dụng phụ đi kèm với xét nghiệm hematocrit xảy ra trong quá trình lấy mẫu máu. Bệnh nhân có thể bị xuất huyết, tụ máu nhiều hơn bình thường nếu kỹ thuật viên thực hiện không đúng kỹ thuật hay ngất xỉu do ảnh hưởng từ tâm lý bệnh nhân, nguy hiểm nhất là bệnh nhân có thể bị nhiễm trùng. Tuy nhiên tỷ lệ nhiễm trùng không cao.

Ý nghĩa của chỉ số HCT trong chẩn đoán

HCT biểu thị khả năng vận chuyển oxy của máu. HCT có thể thay đổi tùy theo các yếu tố quyết định số lượng hồng cầu bao gồm độ tuổi và giới tính của bệnh nhân, điều kiện địa lý nơi mà bệnh nhân sinh sống (độ cao).

Chỉ số HCT đóng vai trò như một chỉ số về tình trạng sức khỏe. Do đó, xét nghiệm HCT thường được thực hiện trong quá trình chẩn đoán nếu nghi ngờ bệnh nhân mắc bệnh, theo dõi bệnh nhân trong quá trình điều trị, trước và sau khi phẫu thuật.

Ý nghĩa của chỉ số HCT trong chẩn đoán
Ý nghĩa của chỉ số HCT trong chẩn đoán

Bảng chỉ số HCT bình thường ở một vài đối tượng có tình trạng sức khỏe tốt:

Đối tượng Chỉ số HCT bình thường (%)
Trẻ sơ sinh 55%-68%
Một năm tuổi 29%-41%
Mười năm tuổi 36%-40%
Người trưởng thành Nam giới: 42%- 54%

Nữ giới: 38%- 46%

Phụ nữ có thai Giới hạn dưới: 30%- 34%

Giới hạn trên: 46%

Người sống ở vùng cao Nam giới: 45%- 61%

Nữ giới: 41%- 56%

Phụ nữ mang thai có thể tích dịch ngoại bào tăng làm giảm HCT.

Người sống ở vùng cao, lượng oxy trong không khí cung cấp thấp hơn và do đó mức hematocrit có thể tăng lên theo thời gian.

Vận động viên chuyên nghiệp, cường độ tập luyện cao, có mức HCT cao hơn người bình thường.

Chỉ số HCT cao/ thấp hơn mức bình thường là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang có những rối loạn, tổn thương.

Chỉ số HCT cao khi:

  • Nồng độ huyết tương trong máu giảm.
  • Cơ thể mất nước (do uống ít nước, thời tiết nắng nóng làm mất nước)
  • Sốt xuất huyết
  • Bệnh đa hồng cầu (một rối loạn tăng sinh tủy trong đó tủy xương sản xuất quá nhiều tế bào hồng cầu)
  • Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) và các tình trạng phổi khác liên quan đến tình trạng thiếu oxy có thể làm tăng sản xuất hồng cầu.
  • Các bệnh lý tim mạch.

Chỉ số HCT thấp khi:

  • Thiếu máu do chảy máu (do tai nạn, chấn thương, bệnh lý nhiễm trùng gây loét, hay bệnh về đường tiêu hóa gây xuất huyết, ung thư đại tràng,…).
  • Bệnh bẩm sinh, thiếu máu do lượng hồng cầu bị phá hủy nhiều hơn lượng hồng cầu được sản sinh (thiếu máu hồng cầu hình liềm, lách to).
  • Bệnh lý làm giảm sản xuất hồng cầu (như suy tủy xương, ung thư). Tác dụng phụ của một số loại thuốc gây ảnh hưởng đến quá trình sản sinh hồng cầu, dẫn đến chỉ số HCT giảm.
  • Không đủ nguyên liệu để sản xuất hồng cầu, nguyên nhân đến từ vấn đề dinh dưỡng, không cung cấp đủ sắt, vitamin B12, folate và các yếu tố khác.
  • Thừa nước (uống nhiều nước hoặc do thể tích dịch truyền tĩnh mạch lớn).

Làm thế nào khi chỉ số HCT quá cao hoặc quá thấp?

Dựa trên giá trị của HCT, bác sĩ sẽ thực hiện thêm một vài xét nghiệm khác và các triệu chứng của bệnh nhân (nếu có) để xác định bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Có thể sử dụng thuốc hoặc một vài kỹ thuật để đưa chỉ số HCT trở lại bình thường.

  • Bệnh nhân có HCT quá thấp có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời, phải cầm máu ngay nếu bệnh nhân đang chảy máu, có thể truyền máu đường tĩnh mạch hay thuốc để kích thích sự sản xuất hồng cầu, bổ sung sắt bằng thuốc viên hoặc thức ăn chứa sắt.
  • Bệnh nhân có HCT cao do bệnh lý, nồng độ hồng cầu trong máu cao, có thể làm giảm bằng cách loại bỏ bớt máu (trích máu). Trường hợp do thiếu nước cần bổ sung nước kịp thời bằng đường uống hoặc tiêm truyền tĩnh mạch.

Xem thêm:

Xét nghiệm eGFR: Công thức tính, Cách thức đọc kết quả

Ngày viết:
Lời nói đầu, Thân gửi các bạn độc giả của bs Chi. Mình muốn tâm sự một chút suy tư của một bác sĩ nghèo nhưng lại mang trong mình một nỗi lòng đau đáu của một người mẹ, một người phụ nữ lương thiện, muốn giúp đỡ những người khó khăn hơn mình. Cách đây hơn 3 năm, trước khi đại dịch covid xảy ra. Mình có lập 1 trang fb với tên Dr. Nguyễn Thị Kim Chi. Trang chuyên dịch những bài viết hay về thông tin y học trên Medscape, một tờ báo uy tín. Những bài viết là những tiến bộ khoa học nhân loại được chuyển thể từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Với mục đích đem thông tin y học mới nhất, đem những thành tựu y học tiên tiến nhất tiếp cận với những bệnh nhân, người mà cũng đang khao khát tìm đến những hy vọng tiến bộ y học trên con đường chạy chữa bệnh của bản thân, người thân, gia đình mình. Với mục đích đó, mình thực hiện cũng được hơn 3 năm. Trộm vía, được sự ủng hộ giúp đỡ của bạn đọc, may mắn công việc đó cũng vẫn trôi chảy. Với việc đem thông tin y học chuyển tải qua tiếng Việt, mình cũng được rất nhiều bạn đọc tìm hiểu, đặt những câu hỏi về tình trạng bệnh, cách chữa trị của người thân, con cái, hay những phương pháp tiên tiến nhất. Cảm ơn tình cảm của bạn đọc đã ủng hộ bs cũng như trang fb Dr.Nguyễn Thị Kim Chi. Nay trang fb được đổi tên thành Fb Nguyễn Thị Kim Chi. Xuất phát từ việc khao khát muốn làm thiện nguyện, mình đã mạnh dạnh lập nên trang fb này. Với mục đích kêu gọi từ thiện từ những bạn đọc gần xa. Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Trao đi là còn mãi! Mình mong muốn làm từ thiện thì từ rất lâu rùi. Mình cũng đi tìm hiểu rất nhiều hội nhóm với mong muốn có thể hành động, hoặc làm bất kì những việc gì đó, dù là nhỏ nhất có thể giúp đỡ được người khó khăn hơn mình. Chính vì khao khát mong muốn trao đi những tình cảm tốt đẹp, vượt qua cái ngại ngần của bản thân, và ước mơ thiện nguyện thành sự thật nên mình, bs Chi lập trang fb Thiện nguyện - Charity. Trang này sẽ là lưu giữ những thông tin vs những tấm lòng thiện nguyện của bạn đọc trang bs Chi. Hãy chung tay giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Dù là nhỏ nhất cũng rất đáng trân trọng. Mình xin đóng góp quỹ của trang Thiện nguyện - Charity trước 1000k. Số tiền này tuy nhỏ, nhưng mong muốn trang sẽ giúp đỡ được nhiều người khó khăn hơn. Bạn đừng ngần ngại trao đi, dù là 20k hay 50k. Nếu bạn thấy thoả đáng thì điều đó đã là thiện nguyện rùi. Hãy để mình giúp bạn 1 phần nhỏ trên con đường thiện nguyện, để chúng ta có chung bạn thiện thành. Nếu bạn đọc bài, thấy bài hay xin like vs chia sẻ miễn phí. Nếu bạn muốn làm từ thiện, hãy chuyển tấm lòng của bạn tới số tài khoản của bs Chi. Mình sẽ giúp bạn gửi tới những người có hoàn cảnh khó khăn vs tấm lòng chân thành nhất. Tài khoản mang tên Nguyễn Thị Kim Chi Số tài khoản: 26702461 Ngân hàng: Vp bank (Vì Việt Nam thịnh vượng) Chuyển khoản ghi: TC tên người chuyển khoản Số tiền được cộng vào đủ từ 1000k-5000k sẽ được trao đến các địa chỉ công khai. Đến đây mình, bs Chi xin cảm ơn bạn đọc đã đồng hành cùng mình trong thời gian qua vs trong thời gian tới. Chúc các bạn đọc sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây