Phát hiện mới về cơ chế của vacxin sống làm tăng miễn dịch của cơ thể

Các nhà nghiên cứu từ Charité – Universitätsmedizin Berlin, bệnh viện đại học Berlin, đã khám phá ra một cơ chế giúp vacxin sống tạo ra tính miễn dịch.

Các phân tử được tạo ra bởi các vi sinh vật sống được nhận biết bởi một receptor chuyên biệt của hệ miễn dịch, sau đó kích hoạt các phản ứng miễn dịch. Những phát hiện mới này có thể giúp cải thiện tính an toàn và hiệu quả của vacxin.

Kết quả từ nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí Nature Immunology.

vacxin sống
Một số loại vacxin và đặc điểm

Lịch sử phát triển của vacxin sống

Vacxin có khả năng giúp cho hệ thống miễn dịch “ghi nhớ” các vi khuẩn chưa biết đến trước đó trong cơ thể. Bằng cách này, hệ miễn dịch có thể hoạt động nhanh và hiệu quả hơn trong việc chống lại các vi khuẩn khi chúng xâm nhập vào cơ thể sau này.

vacxin sống
Các tế bào tham gia vào hệ miễn dịch của cơ thế

Các vacxin sống đã được sử dụng thành công từ năm 1798 nhưng cơ chế tạo ra tác dụng hiệu quả vượt trội của nó so với vacxin bất hoạt vẫn ít được biết đến. Giáo sư Leif Erik Sander và nhóm nghiên cứu của ông tại Viện truyền nhiễm đã đưa ra các cơ chế cơ bản của hiện tượng này.

Cơ chế hoạt động của vacxin sống

Hệ thống miễn dịch có nhiệm vụ phát hiện, ngăn cản và tiêu diệt các vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể con người. Ngược lại với vắc-xin bất hoạt, vắc-xin sống chứa các vi khuẩn hoạt động về mặt chuyển hóa và sản sinh ra nhiều phân tử khác nhau. Ribonucleic acid (RNA) là một trong những phân tử được tạo ra bởi các vi sinh vật sống. Trong quá trình hoạt động, RNA của vi khuẩn hoặc vắcxin sống liên kết với một receptor miễn dịch đặc biệt đó là receptor Toll-like 8 (TLR8).

vacxin sống

Liên kết giữa RNA và TLR8 tạo nên phản ứng dây chuyền miễn dịch và cuối cùng tạo ra phản ứng kháng thể mạnh mẽ. Các tín hiệu gây ra bởi TLR8 kích hoạt hoạt động của tế bào miễn dịch chuyên biệt gọi là tế bào TFH. Các tế bào TFH này hỗ trợ tế bào B của hệ thống miễn dịch và giúp chúng phát triển thành những tế bào plasma được gọi là các nhà máy sản xuất kháng thể. Những phát hiện mới này cho phép các nhà nghiên cứu sử dụng các tá dược đặc hiệu để kích hoạt các tế bào TFH và do đó tạo ra phản ứng kháng thể.

Các tá dược thường được bổ sung vào vacxin để tăng phản ứng miễn dịch của cơ thể, tuy nhiên, các công thức bổ sung tá dược hiện nay thường không đặc hiệu trong hoạt động của chúng.

Vai trò của gen TLR8

Trong nghiên cứu của mình, Giáo sư Sander và nhóm nghiên cứu đã so sánh các phản ứng miễn dịch chống lại các vi khuẩn sống và chết, sử dụng các hệ thống nuôi cấy tế bào với các tế bào miễn dịch ở người. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng các vi khuẩn sống tạo ra phản ứng miễn dịch ở hệ thống miễn dịch bẩm sinh. Mặc dù những thay đổi này ở mức vừa phải nhưng chúng có những tác động đáng kể đến khả năng đáp ứng miễn dịch thích nghi, là nguyên nhân tạo ra các kháng thể để bảo vệ lâu dài sau khi chủng ngừa. Các vacxin sống có khả năng kích hoạt TLR8 giúp thúc đẩy phát triển chức năng của tế bào THF trong khi vacxin bất hoạt không có khả năng này.

Hơn nữa, các nhà khoa học cũng nhận thấy rằng những bệnh nhân mang gen TLR8 được hoạt hóa đáp ứng tốt hơn với vắc-xin sống, dẫn đến việc được bảo vệ tốt hơn trong chống lại bệnh tật. Những kết quả này cho thấy TLR8 hoạt động như một “cảm biến” chuyển đổi quan trọng cho các phản ứng miễn dịch.

Ý nghĩa của phát hiện mới về gen TLR8

Leif Erik Sander, nhà nghiên cứu chính của nghiên cứu, cho biết: “hệ thống miễn dịch của chúng ta đáp ứng khác nhau đối với vacxin sống và chết. Với sự gia tăng mạnh mẽ tỷ lệ kháng kháng sinh trong y học, cần phải có các loại văcxin mới chống lại các vi khuẩn kháng thuốc nguy hiểm. Những kết quả này có thể cho phép chúng tôi phát triển các loại vacxin mới sẽ kết hợp giữa sự an toàn của các vắc-xin hiện đại với hiệu quả cao của vắcxin sống”. Việc phát hiện TLR8 như là một cảm biến quan trọng trong phản ứng miễn dịch tạo cơ hội cho việc phát triển các vacxin, cải tiến các vacxin hiện tại để chống lại các bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễm trong tương lai.

Tài liệu tham khảo

Leif E. Sander (2018), “Recognition of microbial viability via TLR8 drives TFH cell differentiation and vaccine responses”, Nature Immunology.

Kim Chi Nguyễn Thị
Lời nói đầu, Thân gửi các bạn độc giả của bs Chi. Mình muốn tâm sự một chút suy tư của một bác sĩ nghèo nhưng lại mang trong mình một nỗi lòng đau đáu của một người mẹ, một người phụ nữ lương thiện, muốn giúp đỡ những người khó khăn hơn mình. Cách đây hơn 3 năm, trước khi đại dịch covid xảy ra. Mình có lập 1 trang fb với tên Dr. Nguyễn Thị Kim Chi. Trang chuyên dịch những bài viết hay về thông tin y học trên Medscape, một tờ báo uy tín. Những bài viết là những tiến bộ khoa học nhân loại được chuyển thể từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Với mục đích đem thông tin y học mới nhất, đem những thành tựu y học tiên tiến nhất tiếp cận với những bệnh nhân, người mà cũng đang khao khát tìm đến những hy vọng tiến bộ y học trên con đường chạy chữa bệnh của bản thân, người thân, gia đình mình. Với mục đích đó, mình thực hiện cũng được hơn 3 năm. Trộm vía, được sự ủng hộ giúp đỡ của bạn đọc, may mắn công việc đó cũng vẫn trôi chảy. Với việc đem thông tin y học chuyển tải qua tiếng Việt, mình cũng được rất nhiều bạn đọc tìm hiểu, đặt những câu hỏi về tình trạng bệnh, cách chữa trị của người thân, con cái, hay những phương pháp tiên tiến nhất. Cảm ơn tình cảm của bạn đọc đã ủng hộ bs cũng như trang fb Dr.Nguyễn Thị Kim Chi. Nay trang fb được đổi tên thành Fb Nguyễn Thị Kim Chi. Xuất phát từ việc khao khát muốn làm thiện nguyện, mình đã mạnh dạnh lập nên trang fb này. Với mục đích kêu gọi từ thiện từ những bạn đọc gần xa. Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Trao đi là còn mãi! Mình mong muốn làm từ thiện thì từ rất lâu rùi. Mình cũng đi tìm hiểu rất nhiều hội nhóm với mong muốn có thể hành động, hoặc làm bất kì những việc gì đó, dù là nhỏ nhất có thể giúp đỡ được người khó khăn hơn mình. Chính vì khao khát mong muốn trao đi những tình cảm tốt đẹp, vượt qua cái ngại ngần của bản thân, và ước mơ thiện nguyện thành sự thật nên mình, bs Chi lập trang fb Thiện nguyện - Charity. Trang này sẽ là lưu giữ những thông tin vs những tấm lòng thiện nguyện của bạn đọc trang bs Chi. Hãy chung tay giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Dù là nhỏ nhất cũng rất đáng trân trọng. Mình xin đóng góp quỹ của trang Thiện nguyện - Charity trước 1000k. Số tiền này tuy nhỏ, nhưng mong muốn trang sẽ giúp đỡ được nhiều người khó khăn hơn. Bạn đừng ngần ngại trao đi, dù là 20k hay 50k. Nếu bạn thấy thoả đáng thì điều đó đã là thiện nguyện rùi. Hãy để mình giúp bạn 1 phần nhỏ trên con đường thiện nguyện, để chúng ta có chung bạn thiện thành. Nếu bạn đọc bài, thấy bài hay xin like vs chia sẻ miễn phí. Nếu bạn muốn làm từ thiện, hãy chuyển tấm lòng của bạn tới số tài khoản của bs Chi. Mình sẽ giúp bạn gửi tới những người có hoàn cảnh khó khăn vs tấm lòng chân thành nhất. Tài khoản mang tên Nguyễn Thị Kim Chi Số tài khoản: 26702461 Ngân hàng: Vp bank (Vì Việt Nam thịnh vượng) Chuyển khoản ghi: TC tên người chuyển khoản Số tiền được cộng vào đủ từ 1000k-5000k sẽ được trao đến các địa chỉ công khai. Đến đây mình, bs Chi xin cảm ơn bạn đọc đã đồng hành cùng mình trong thời gian qua vs trong thời gian tới. Chúc các bạn đọc sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt.