Kỹ thuật sắc kí dấu vân tay – Giải pháp kiểm soát chất lượng dược liệu

5/5 - (1 bình chọn)

Định nghĩa kỹ thuật sắc kí dấu vân tay dược liệu

Sắc kí dấu vân tay của một dược liệu được định nghĩa là sắc ký đồ của dịch chiết dược liệu chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học và đặc điểm hóa học đặc trưng. Các chất này sẽ là đặc điểm để nhận biết loài dược liệu này.

sắc kí dấu vân tay
Sắc kí dấu vân tay

Trong sự phát triển về kinh tế – xã hội và khoa học kỹ thuật, nhu cầu phòng bệnh và chữa bệnh của con người ngày càng được chú trọng. Đòi hỏi của xã hội đối với ngành dược không chỉ là cung cấp đủ thuốc mà còn là chất lượng thuốc ngày càng nâng cao, đáp ứng được tiêu chí của Tổ chức Y tế thế giới: An toàn, hiệu quả và chất lượng.

Trên thế giới, xu hướng sử dụng thuốc có nguồn gốc tự nhiên trong phòng và chữa bệnh ngày càng tăng. Tuy nhiên đòi hỏi về chất lượng thuốc này ngày càng cao, tiến dần tới tiêu chuẩn chung của thuốc y học hiện đại. Thuốc có nguồn gốc tự nhiên phải an toàn, có hiệu quả trị liệu, có chất lượng ổn định và kiểm soát được các dạng dùng tiện lợi.

Vai trò của kỹ thuật

Nước ta có nguồn tài nguyên thiên nhiên và kinh nghiệm sử dụng cây thuốc phong phú, trong đó có nhiều bài thuốc hay, cây thuốc có giá trị. Để sản xuất được thuốc có hiệu quả điều trị và chất lượng ổn định, đòi hỏi đầu tiên là nguyên liệu phải đạt tiêu chuẩn. Việc tiêu chuẩn hóa dược liệu có thể dùng nhiều phương pháp như phương pháp cảm quan, phương pháp hiển vi, phương pháp định tính bằng phản ứng hóa học hay bằng sắc kí lớp mỏng, các phương pháp định lượng. Ngày nay, kỹ thuật phân tích vân tay được xem là phương pháp phân tích hiệu quả nhất để kiểm soát chất lượng dược liệu.

Kỹ thuật phân tích vân tay là quá trình xác định nồng độ của các hợp chất hóa học đặc trưng của một loại thảo dược. Các thông tin về sắc kí và ADN của dược liệu được dùng trong kỹ thuật vân tay. Có nhiều phương pháp ghi nhận “dấu vân tay”:

– Sắc kí dấu vân tay (chromatographic fingerprinting): Sắc kí lớp mỏng, sắc kí lớp mỏng hiệu năng cao, sắc kí lỏng hiệu năng cao, sắc kí khí…

– Dấu vân tay DNA (DNA fingerprinting): PCR,…

kỹ thuật dấu vân tay
Kỹ thuật dấu vân tay DNA

Dấu vân tay DNA là tập hợp các dữ liệu về DNA của loài dược liệu nghiên cứu, các dữ liệu này góp phần định danh chính xác loài nghiên cứu.

kĩ thuật dấu vân tay
Quá trình xử lí mẫu lấy dấu vân tay DNA

Như vậy, bằng kỹ thuật dấu vân tay, chất lượng của dược liệu được kiểm soát một cách chặt chẽ và có khoa học. Phương pháp có độ chính xác và độ tin tưởng cao. Các nghiên cứu trong những năm gần đây đều hướng đến thiết lập hồ sơ dấu vân tay của các loại dược liệu có hoạt tính sinh học tốt, dùng làm cơ sở cho việc tiêu chuẩn hóa dược liệu sau này.

Ví dụ: Có thể xác định nguồn gốc của hoạt chất trong sản phẩm có nguồn gốc từ dược liệu bằng kỹ thuật dấu vân tay được trình bày như hình bên dưới.

dấu vân tay dược liệu
Dấu vân tay dược liệu

Tài liệu tham khảo

1. Kirti M. Kulkarni, Leena S. Patil, Mrs. Vineeta V. Khanvilkar, Dr. Vilasrao J. Kadam (2014), Fingerprinting techniques in herbal standardization, Indo American Journal of Pharmaceutical Research, 4(02), pp 1049- 1062.

2. D. Custers, N. Van Praag (2017), Chromatographic fingerprinting as a strategy to identify regulated plants in illegal herbal supplements, Elsevier, 164, pp. 490-502

Ngày viết:
Lời nói đầu, Thân gửi các bạn độc giả của bs Chi. Mình muốn tâm sự một chút suy tư của một bác sĩ nghèo nhưng lại mang trong mình một nỗi lòng đau đáu của một người mẹ, một người phụ nữ lương thiện, muốn giúp đỡ những người khó khăn hơn mình. Cách đây hơn 3 năm, trước khi đại dịch covid xảy ra. Mình có lập 1 trang fb với tên Dr. Nguyễn Thị Kim Chi. Trang chuyên dịch những bài viết hay về thông tin y học trên Medscape, một tờ báo uy tín. Những bài viết là những tiến bộ khoa học nhân loại được chuyển thể từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Với mục đích đem thông tin y học mới nhất, đem những thành tựu y học tiên tiến nhất tiếp cận với những bệnh nhân, người mà cũng đang khao khát tìm đến những hy vọng tiến bộ y học trên con đường chạy chữa bệnh của bản thân, người thân, gia đình mình. Với mục đích đó, mình thực hiện cũng được hơn 3 năm. Trộm vía, được sự ủng hộ giúp đỡ của bạn đọc, may mắn công việc đó cũng vẫn trôi chảy. Với việc đem thông tin y học chuyển tải qua tiếng Việt, mình cũng được rất nhiều bạn đọc tìm hiểu, đặt những câu hỏi về tình trạng bệnh, cách chữa trị của người thân, con cái, hay những phương pháp tiên tiến nhất. Cảm ơn tình cảm của bạn đọc đã ủng hộ bs cũng như trang fb Dr.Nguyễn Thị Kim Chi. Nay trang fb được đổi tên thành Fb Nguyễn Thị Kim Chi. Xuất phát từ việc khao khát muốn làm thiện nguyện, mình đã mạnh dạnh lập nên trang fb này. Với mục đích kêu gọi từ thiện từ những bạn đọc gần xa. Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Trao đi là còn mãi! Mình mong muốn làm từ thiện thì từ rất lâu rùi. Mình cũng đi tìm hiểu rất nhiều hội nhóm với mong muốn có thể hành động, hoặc làm bất kì những việc gì đó, dù là nhỏ nhất có thể giúp đỡ được người khó khăn hơn mình. Chính vì khao khát mong muốn trao đi những tình cảm tốt đẹp, vượt qua cái ngại ngần của bản thân, và ước mơ thiện nguyện thành sự thật nên mình, bs Chi lập trang fb Thiện nguyện - Charity. Trang này sẽ là lưu giữ những thông tin vs những tấm lòng thiện nguyện của bạn đọc trang bs Chi. Hãy chung tay giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Dù là nhỏ nhất cũng rất đáng trân trọng. Mình xin đóng góp quỹ của trang Thiện nguyện - Charity trước 1000k. Số tiền này tuy nhỏ, nhưng mong muốn trang sẽ giúp đỡ được nhiều người khó khăn hơn. Bạn đừng ngần ngại trao đi, dù là 20k hay 50k. Nếu bạn thấy thoả đáng thì điều đó đã là thiện nguyện rùi. Hãy để mình giúp bạn 1 phần nhỏ trên con đường thiện nguyện, để chúng ta có chung bạn thiện thành. Nếu bạn đọc bài, thấy bài hay xin like vs chia sẻ miễn phí. Nếu bạn muốn làm từ thiện, hãy chuyển tấm lòng của bạn tới số tài khoản của bs Chi. Mình sẽ giúp bạn gửi tới những người có hoàn cảnh khó khăn vs tấm lòng chân thành nhất. Tài khoản mang tên Nguyễn Thị Kim Chi Số tài khoản: 26702461 Ngân hàng: Vp bank (Vì Việt Nam thịnh vượng) Chuyển khoản ghi: TC tên người chuyển khoản Số tiền được cộng vào đủ từ 1000k-5000k sẽ được trao đến các địa chỉ công khai. Đến đây mình, bs Chi xin cảm ơn bạn đọc đã đồng hành cùng mình trong thời gian qua vs trong thời gian tới. Chúc các bạn đọc sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt.